20 Aralık 2025 Tarihli ve 33113 Sayılı Resmi Gazete ‘de Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı Kapsamı Tercihli Menşe Kuralları Hakkında Yönetmelik yayımlandı.

Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı ile tadil edilen Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon kapsamı tercihli menşe kurallarının uygulanmasına dair usul ve esasları düzenlenmiştir.

On yılı aşkın süredir Pan-Avrupa-Akdeniz (PEM) Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon; Avrupa ve Akdeniz’e kıyısı bulunan Kuzey Afrika ve Orta Doğu ülkeleri arasındaki tercihli ticaretin bel kemiğini oluşturmuştur.

Sistem, aynı menşe kuralları seti, bütünleşik kümülasyon bölgesi ve tek bir işleyiş mantığı üzerine kapsamlı bir entegrasyon projesi olarak tasarlanmıştır. Ülkemizdeki bir otomotiv yan sanayi tedarikçisinin Fas’tan kablo alması veya Fas’taki bir tekstil üreticisinin İsviçre’ye ihracat yapması PEM sayesinde ortaya çıkan öngörülebilirlikten yararlanabilmiştir.

Ancak 1 Ocak 2026 itibariyle önemli değişiklikler olacaktır. PEM Ortak Komitesinin, 12 Aralık 2024’te aldığı 2/2024 sayılı Karar ile eski PEM kuralları ile Revize PEM kurallarının eşzamanlı uygulaması 31 Aralık 2025’te sona ermektedir ve ülkemizin çabalarına karşın bu tarihten sonra uzatma için uzlaşı sağlanamamıştır.

Bazı Akit Tarafların Revize Konvansiyonun iç onay sürecini tamamlayamaması veya serbest ticaret anlaşmalarının (STA) gerekli dinamik atıf hükmü ile güncellenememiş olması nedeniyle 1 Ocak 2026 itibarıyla PEM bölgesinde artık tek bir menşe kümülasyon sistemi olmayacak; farklı menşe kümülasyon bölgeleri oluşacaktır.

Konuyla ilgili Bakanlık tarafından duyurular yapılmış olup aşağıda sizlerle paylaşmaktayız.

Aşağıda sıralanan STA’lar kapsamında önceden mevcut olan çapraz menşe kümülasyonu imkanları sona erecektir.

Anılan anlaşmalar kapsamında 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren 2012 kurallarına göre ikili menşe kümülasyonu esasına göre tercihli ticaret yapılabilecektir.

Söz konusu anlaşmaların menşe protokollerinde Bölgesel Konvansiyon’un en güncel haline atıf yapılmak suretiyle değişiklik yapıldığında bu anlaşmalar tablonun I. no.lu “2023 Kurallarına Göre Çapraz Menşe Kümülasyonu” bölümüne ilgili çapraz menşe kümülasyonu imkanları belirtilmek suretiyle alınacaktır.

İkili menşe kümülasyonuna tabi anlaşmalar: • Arnavutluk • Bosna-Hersek • Kosova • Karadağ • Sırbistan • Kuzey Makedonya • Gürcistan • Moldova • Filistin • AB AKÇT • AB Tarım

Yapılan değişikler sonucunda ürünlerin menşe kazanım şartları değişecektir.

Ayrıca İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Kararın 2. Maddesi 2. Fıkrasında AB’den ATR Dolaşım Belgeli gelen ürünlerde, çapraz menşe kümülasyonu kapsamında tedarikçi beyanı ile ithalatta İGV alınmayacağı belirtilmektedir. Yapılan düzenlemeler sonucunda yukarıda belirtilen anlaşmalar çapraz menşe kümülasyonundan çıkacaktır. Bu kapsamda İGV düzenlemeleri içinde Bakanlıktan açıklama beklenmektedir.

(2) Ekli tablolarda yer alan ve A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilen Avrupa Birliği ve Türk menşeli olmayan eşyadan “Diğer Ülkeler” sütununda belirtilen oran üzerinden ilave gümrük vergisi alınır. Ancak, Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli eşyadan tercihli menşeinin tevsiki halinde ilave gümrük vergisi alınmaz.
Konuya ilişkin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan duyurulara aşağıdaki bağlantılarımızdan ulaşabilirsiniz.