Ticaret Bakanlığı’nın internet sitesinde yapılan duyuru metinlerine dair mevzuat düzenlemeleri Resmi Gazete’de yayımlandı.
Türkiye açısından kümülasyon hükümlerinin uygulanmasında Bakanlık resmî internet sitesinden duyurulan tablo esas alınacak. Ek V’teki tabloların, Bölgesel Konvansiyona Taraf Ülkeler arasındaki kümülasyon olanaklarını gösterdiği belirtildi.
Geçiş Dönemi
Bilindiği üzere 2025 yılı PEM bölgesi açısından istisnai bir yıldı: İhracatçılar, ikili düzenlemelere bağlı olarak eski veya revize PEM kurallarından birini seçebiliyordu. PEM Ortak Komitesinin, 12 Aralık 2024’te aldığı 2/2024 sayılı Karar ile eski PEM kuralları ile Revize PEM kurallarının eşzamanlı uygulaması 31 Aralık 2025’te sona ermektedir. Bir başka deyişle iki kural setinin bir arada kullanılabildiği bu esneklik artık mümkün olmayacaktır. 2026’dan itibaren her ikili ilişki için tek bir kural seti uygulanabilecektir.
• Revize PEM Kuralları (“R”), veya
• Aynı menşe kurallarını ifade eden 2012 PEM Konvansiyonu veya eski ikili protokoller (“C”)
Eğer iki ticaret ortağı uyumlu değilse, kümülasyon otomatik olarak imkânsız hale gelmektedir.
Çapraz kümülasyon, tedarik zincirindeki tüm ülkelerin aynı PEM versiyonunu uygulaması ve güncellenmiş STA’ların yürürlükte olması hâlinde mümkündür.
Önemli İstisna: Türkiye-Tunus-Mısır çapraz kümülasyonu eski kurallara göre (“C”) devam etmektedir. AB, Tunus ve Mısır STA’larında ise yeni kurallara göre (AB açısından “R” ve ilgili ülkeler revize Konvansiyon’un iç onay süreçlerini henüz tamamlamadığından aynı kuralları yansıtan ve geçiş kuralları olarak bilinen “T”) kümülasyon mümkündür. 25 Aralık 2025 tarihli duyuruda belirtildiği üzere eşyanın nihai varış ülkesinin AB olması halinde, bu ülkeler üzerinden AB’ye ihracatta Türkiye Mısır AB ve Türkiye Tunus AB ticaret akışında çapraz kümülasyon devam edecektir.
1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla uygulamaya geçilmesi beklenen ülkemiz matrisi ekte sunulmaktadır. Çapraz kümülasyonun uygulanabilmesi için çıkış, varış ve menşe kazanımına katılan tüm ülkelerin aynı menşe kurallarına sahip STA’larının olması ve bu çerçevede aynı harf (C, R veya R ile aynı kuralları ifade eden T) ile belirtilmesi gerekmektedir.
Sonuç:
Ekli tablodan görülebileceği üzere Bakanlığımızın yoğun çalışmaları sonucu ülkemizin PEM kapsamında uygulanan 16 tercihli düzenlemesinden 11’i için (AB Tarım, AKÇT, EFTA, Faroe Adaları, Filistin, Fas, Bosna-Hersek, Kosova, Kuzey Makedonya, Karadağ ve Gürcistan) süreçler tamamlanmış ve çapraz kümülasyonun yeni kurallarla devamı sağlanmıştır. (AB Hariç diğer ülkelere yapılan ihracatta tekstil ürünleri haricinde TEV doğmayacaktır)
Arnavutluk, Sırbistan ve Moldova ile kısa sürede tüm yasal süreçlerin tamamlanması hedeflenmektedir. (Geçiş tamamlanana kadar İkili Menşe Kümülasyon Sistemi uygulanacak. İhracatta TEV hesaplanacak. İthalatta İGV ve ek mali yükümlülük uygulanmaması için 31 Mart tarihine kadar geçiş maddesi konuldu)
Mısır ve Tunus ile çalışmalar ise devam etmektedir. (Geçiş tamamlanana kadar İkili Menşe Kümülasyon Sistemi uygulanacak. İhracatta TEV hesaplanacak. İthalatta İGV ve ek mali yükümlülük uygulanmaması için 31 Mart tarihine kadar geçiş maddesi konuldu)
Ekli tablo, 19 Aralık 2025 tarihinde Bakanlığımız resmî internet sitesinden paylaşılan tablonun yerini almıştır.
Çapraz kümülasyon olanaklarında bir değişiklik olması halinde ayrıca duyurulacaktır.
Açıklamanın ekine ulaşmak için tıklayınız.
Bakanlık Sitesi; https://ticaret.gov.tr/duyurular/pan-avrupa-akdeniz-tercihli-mense-kurallari-kapsaminda-capraz-kumulasyon-imkanlari-1-ocak-2026-itibariyla
Konuya ilişkin Resmi Gazete bağlantıları;
–– Batı Balkan Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmeliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik
–– İkili Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik
–– Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
–– Pan Avrupa Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmeliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik
–– Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı Kapsamı Tercihli Menşe Kuralları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
