A.TR Dolaşım Belgesi, Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki Gümrük Birliği’nin uygulanması kapsamında sanayi ve işlenmiş tarım ürünlerinin ihracatında kullanılan, eşyanın gümrük vergisinden/AB menşeli ise ilave gümrük vergisi muafiyetinden yararlanmasını sağlayan çok önemli bir belgedir.
A.TR dolaşım belgeleri doldurulup, imzalandıktan sonra gümrük idarelerinde vize edilir (İhracatta MEDOS sisteminde yapılan işlem) veya İhracatçı Devletteki gümrük idareleri, A.TR dolaşım belgelerinin düzenlenmesinin söz konusu olduğu devamlı sevkiyatlar yapan ve ürünlerin gümrük statüsünün doğrulanması için yetkili makamları tatmin edecek ölçüde gerekli tüm teminatı sunan herhangi bir ihracatçıya (bundan sonra “onaylanmış ihracatçı” olarak anılacaktır), Madde 7’de belirtilen koşullara tabi olarak bir A.TR dolaşım belgesi edinmesi amacıyla, eşyayı veya bu eşyaya ilişkin bir A.TR dolaşım belgesi başvurusunu ihracat sırasında ihracatçı Devletin gümrük idaresine sunmama yetkisi verebilmektedir. ( A.TR Dolaşım Belgesinin “Gümrük Vizesi” sütunu gümrük idaresi tarafından idarenin damgası basılmak, imza ve kaşe konulmak suretiyle fiili ihracattan önce onaylanarak ihracatçıya verilebilir veya Yetkili Makamca verilen onaylanmış ihracatçı yetki numarasını içeren özel mühür, ihracatçı tarafından A.TR Dolaşım Belgelerinin “Gümrük Vizesi” sütununa basılarak vize işlemi yapılır – Kare Mühürler)
Bu yetkinin yalnızca mevzuatında belirtilen koşulları sağlayan ve buna istinaden kendisine yetki verilen firmalarca kendi ihracat işlemleri için kullanılması gerektiği mevzuatlarda yer almaktadır.
Özellikle İtalya ve Hollanda’dan gelen sevkiyatlar için düzenlenen basit usul A.TR Dolaşım Belgelerinde bazı usul hataları bulunmaktadır. Bakanlığın bu kapsamda yapmış olduğu tespitler aşağıdadır;
- Onaylanmış ihracatçıların kendi ihracat işlemlerine dair basitleştirilmiş usulde A.TR dolaşım belgesi düzenleyebilecekleri ve basitleştirilmiş usulde düzenlenen A.TR dolaşım belgelerinin 1 no.lu hanesindeki onaylanmış ihracatçı firma bilgisinin 13 no.lu hanedeki firma bilgisi ile uyumlu olmalı ve 12. Hanede kare mühür varsa bunun içinde kendi yetki numarası yazmalıdır.
- Gümrük Birliği mevzuatı dahilinde onaylanmış ihracatçı yetkisine sahip olan hızlı kargo firmaları kendi ihracat işlemleri için basitleştirilmiş usulde A.TR dolaşım belgesi düzenleyebilmektedir. Burada hızlı kargo firması ihracatçı konumunda belgenin 1 ve 13. Hanesinde kendi adını yazıp imzalamalı ve 12. Hanesinde kara mühür varsa kendi yetki numarasını yazmalıdır. (Kendisinin ihracatçı olduğu işlemlerde) Öte yandan, temsil ettikleri ihracatçı firmanın onaylanmış ihracatçı yetkisi bulunmaması durumunda, bu firmalar ancak dolaylı temsilci sıfatıyla normal usulde düzenlenen A.TR dolaşım belgelerinin 13 no.lu hanesini ihracatçı firma adına doldurabilmektedir ve normal usulde gümrük idaresinde belgeyi vize ettirmelidir.
- Onaylanmış ihracatçı yetkisine sahip olmayan bir ihracatçı firmanın bu yetkiyi haiz başka bir firmayı dolaylı temsilci tayin ederek ve o firmanın onaylanmış ihracatçı yetkisini kullanarak basitleştirilmiş usulde A.TR dolaşım belgesi düzenlemesi mevzuata uygun olmayıp bu şekilde düzenlendiği anlaşılan A.TR dolaşım belgelerinin 2006/10895 sayılı Karar’ın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca ithalatta teknik nedenle reddedilecektir.
Özellikle İtalya ve Hollanda’da yerleşik nakliye firmaları ve gümrük acenteleri kendi taşıdıkları ürünler için bu şekilde hatalı belgeler düzenleyebilmektedir. Belgenin 1. Hanesine ihracatçı firmayı yazıp, 13. Haneye kendi nakliye firma veya gümrük acentesinin adını yazarak imzalamaktadırlar. Belgelerin 12. Hanesinde bulunan kare mühre de kendi yetki numaralarını işlemektedirler. Yazıda bu belgelerin kabul edilmemesi gerektiği belirtilmektedir.
- Basitleştirilmiş usulde düzenlenen A.TR dolaşım belgelerinin tüm kısımlarının onaylanmış ihracatçı firmanın kendi yetkilileri tarafından doldurulması esas olsa da ticaretin gerektirdiği zorunlu hallerde; 1 no.lu hanede belirtilen onaylanmış ihracatçı yetkisini haiz firmanın kendi sevkiyatı için düzenlenmiş olması, 13 no.lu hanede söz konusu onaylanmış ihracatçı yetkisine sahip firmayı temsilen doldurulduğunun açıkça belirtilmiş olması ve bu hanede yetki sahibi asıl ihracatçı firmanın (onaylanmış ihracatçı) tam adına yer verilmiş olması kaydıyla, 13 no.lu hanenin onaylanmış ihracatçı olan asıl ihracatçı firmanın temsilcisi tarafından doldurulması ve imzalanması mümkün bulunmaktadır. Belgenin 12. Hanesinde kare mühür içerisine onaylanmış ihracatçının yani belgenin 1 no.lu hanesinde belirtilen firmanın yetki numarası yazılmalıdır. 13 no.lu hanedeki bilgilerden 1 no.lu hanedeki onaylanmış ihracatçı yetkisine sahip asıl ihracatçı firmanın kolayca teşhis edilebildiği durumlarda ve başkaca bir şüphe bulunmaması halinde, bu şekilde doldurulmuş olan basitleştirilmiş usuldeki A.TR dolaşım belgeleri kabul edilebilecektir.
Basit usulde düzenlenen A.TR Dolaşım Belgelerinde bundan sonra daha çok dikkat edileceği aşikardır. Belgelerin yukarıda belirtilen şekilde, doğru bir şekilde doldurulması ve yetkili kişiler tarafından imzalanması olası gecikme, teminat ve cezai işlemlerin önüne geçmek için önem arz etmektedir.
Konuya ilişkin detaylara aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
